Zapraszam na kontynuację tematu o akordzie durowym... Czy trzy dźwięki, które składają się na tzw. trójdźwięk durowy, mogą być rozmieszczone na gryfie w dowolny sposób? W jaki sposób można nauczyć się tych dźwięków na gryfie? Jak je łączyć w trójdźwięki durowe?

Z pierwszej części artykułu o akordzie durowym wiesz już, że:

• podstawowy akord to tzw. trójdźwięk,
• trójdźwięk tworzą trzy konkretne dźwięki (interwały),
• trójdźwięk durowy tworzą interwały: prymy, tercji wielkiej oraz kwinty czystej,
• trójdźwięk durowy utworzą dźwięki: pierwszy, trzeci oraz piąty w kolejności w konkretnej skali (naszym przypadku - w skali jońskiej).

Jeżeli znasz alfabet muzyczny, rozumiesz w jakiej kolejności i w jaki sposób rozmieszczone są dźwięki na całym gryfie, oraz masz przerobiony w praktyce materiał dotyczący interwałów prymy, tercji wielkiej, kwinty czystej oraz oktawy - bez problemu opanujesz trójdźwięki durowe na całej długości gryfu gitary. Na początek przypomnę diagram gryfu (rysunek 1) z oznaczonymi nazwami dźwięków, który możesz już znać z poprzednich artykułów.

 Do przedstawienia tematu tego artykułu, przyjęłam parę założeń. Uważam, że uczenie się czegokolwiek na pamięć, nie zawsze przekłada się na zrozumienie tego, czego się w danym momencie się uczymy. Natomiast zrozumienie zagadnienia, które poznajemy - pozwala na jego szybsze i trwalsze opanowanie, a finalnie - przełożenie na praktykę.

• Założenie 1. Poznajemy rozmieszczenie dźwięków jednego, konkretnego akordu durowego: C-dur. 
• Założenie 2. Na warsztat bierzemy trzy dowolne, ale sąsiadujące ze sobą struny, np. E1 - B2 oraz G3.

Z poprzedniego artykułu wiesz, że akord durowy C tworzą dźwięki: C, E oraz G.
Dźwięk C to pryma akordu, dźwięk E - to tercja wielka, natomiast dźwięk G - to kwinta czysta.

Spójrz na poniższy rysunek. Zaznaczyłam na nim wszystkie dźwięki akordu C-dur, zgodnie z przyjętymi założeniami.

 Przy tak zilustrowanym rozmieszczeniu dźwięków na gryfie niewiele widać, prawda? Jeśli natomiast każdy dźwięk omawianego akordu, oznaczę innym kolorem, będzie nieco lepiej... Dźwięk C, a więc prymę akordu, oznaczyłam kolorem niebieskim, dźwięk E (tercję wielką) - kolorem zielonym, natomiast dźwięk G (kwintę czystą) - kolorem różowym. Efekt widać na rysunku 3.

Jaki można wyciągnąć wniosek? Jeśli mamy do czynienia z akordem złożonym z trzech dźwięków - to na całej długości gryfu odnajdziemy trzy warianty jego rozmieszczenia (zgodnie z kolejnością rozmieszczenia dźwięków tego akordu na każdej strunie). Jeśli akord byłby złożony z czterech dźwięków - to byłyby cztery warianty jego rozmieszczenia. Ważne jest przy tym założenie, że dźwięki znajdują się na tych samych strunach w każdym wariancie ich rozmieszczenia.

Nie widzisz tego? Prześledźmy po kolei... Akord C-dur. Na kolejnych strunach mamy dźwięki:

• na strunie G3 ---> dźwięk G
• na strunie B2 ---> dźwięk C
• na strunie E1 ---> dźwięk E

 Chcąc znaleźć rozmieszczenie dźwięków tego akordu w kolejnej pozycji na gryfie, szukam na każdej strunie dźwięku, który do tego akordu należy... W ten sposób na kolejnych strunach mamy dźwięki:

• na strunie G3 ---> dźwięk C
• na strunie B2 ---> dźwięk E
• na strunie E1 ---> dźwięk G

Postępując podobnie, otrzymamy kolejny układ dźwięków akordu C-dur na strunach G3, B2 i E1:

• na strunie G3 ---> dźwięk E
• na strunie B2 ---> dźwięk G
• na strunie E1 ---> dźwięk C

Wniosek? Trójdźwięk durowy możemy zagrać na trzech wybranych strunach, w trzech pozycjach na gryfie
(przy założeniu, że nie powtarzamy danego dźwięku na tej samej strunie).

 Jak najszybciej przyswoić sobie te trzy warianty rozmieszczenia akordu durowego na strunach G3, B2 oraz E1?

 Spójrz na rysunek 6. Każdy wariant rozmieszczenia trójdźwięku durowego oznaczyłam innym kolorem. Zamiast nazwy dźwięku, wpisałam cyfrę oznaczającą konkretny interwał w danym trójdźwięku: 1 - prymę, 3 - tercję wielką, 5 - kwintę czystą. Dlaczego 1, 3 i 5? Ponieważ są to pierwszy, trzeci i piąty dźwięk (=stopień) w skali durowej.
W naszym przypadku skali jońskiej C.

 Warto zapamiętać, w jaki sposób rozmieszczone są pozostałe interwały akordu w zależności od jego prymy. Dzięki temu bez problemu zagrasz każdy trójdźwięk i nie tylko... o czym przekonasz się  w kolejnych etapach nauki.
Na rysunku 7 możesz zobaczyć przykłady rozmieszczenia trójdźwięków durowych: D-dur, A-dur...

 "Figury" na gryfie są takie same. Co się zmienia? Różne jest ich położenie na gryfie... Od czego zależy to położenie? Od tego, na której strunie znajduje się pryma akordu... Dla przypomnienia. Prymą dla akordu C-dur jest dźwięk C. Prymą akordu G-dur jest dźwięk G. Dla Akordu D-dur prymą będzie dźwięk D, itd.

Czas na praktykę...

Zadanie 1.

Zagraj w trzech wariantach, na trzech sąsiadujących ze sobą strunach (G3, B2, E1) trójdźwięki - akordy F-dur oraz G-dur. Porównaj ich rozmieszczenie z powyższymi rysunkami. W każdym z nich wskaż interwały prymy, tercji oraz kwinty czystej.

Zadanie 2.

Spróbuj zagrać trójdźwięk G-dur (dźwięki G, B, D) w trzech wariantach (pozycjach na gryfie), na strunach D4-G3-B2. Czy rozmieszczenie dźwięków akordu durowego jest tym razem takie samo, jak na strunach G3, B2 i E1?

Zadanie 3.

Spróbuj zagrać na trzech wybranych strunach kolejno następujące po sobie akordy durowe: C / G / D / A / E / E / E / E.
Spróbuj wykonać to zadanie, grając te akordy przynajmniej w dwóch pozycjach na gryfie.

Podpowiedzi do zadań:

Trójdźwięk durowy F tworzą dźwięki: F (1-pryma), A (3-tercja wielka), C (5-kwinta czysta).
Trójdźwięk durowy G tworzą dźwięki: G (1-pryma), B (3-tercja wielka), D (5-kwinta czysta).
Kolejne trójdźwięki w zadaniu 3 (akord ---> pryma - tercja wielka - kwinta czysta):
C-dur ---> C - E - G
G-dur ---> G - B - D
D-dur ---> D - F# - A
A-dur ---> A - C# - E
E-dur ---> E - G# - B

W kolejnym artykule podpowiem, jak można wykonać utwór "Hey Joe", w różnych wariantach za pomocą trójdźwięków na trzech wybranych strunach!

Jeśli którekolwiek z zagadnień sprawia Tobie kłopot, zapraszam na lekcje online w ramach kursu "Podstawy teorii muzyki w praktyce".

/ Katarzyna Maliszewska /

Uwaga do artykułu

Większość opracowań muzyki popularnej, szczególnie anglojęzycznych, nie stosuje nazwy H. Dźwięk H jest nazywany jako B, natomiast obniżony o półtonu dźwięk H (znany u nas jako B), jest oznaczany zgodnie z przyjętymi standardami jako Bb. Przystaję w tym przypadku do tych standardów, zapisując dźwięk H w artykułach jako B, a obniżone o półtonu H - jako Bb.